NOI Projectenboek Bladeren door het NOI Projectenboek?

Wil van den Bosch, huisarts, hoogleraar en lid van het ZorgInnovatiePlatform

Innovatie is visie en volhouden

Innovatie in de zorg is urgent. Door de vergrijzing zal de zorgvraag over vijftien jaar anderhalf maal zo hoog zijn. Gezien de leeftijdsopbouw van de beroepsbevolking wordt niet verwacht dat er veel meer mensen in de zorg werken. Als er niets wordt gedaan, kan straks geen fatsoenlijke zorg worden verleend.

"Als huisarts en hoogleraar huisartsgeneeskunde ken ik de hoge urgentie van innovatie in de zorg. Werken in de zorg moet dus aantrekkelijker en efficiŽnter worden. Daarvoor heeft het ZorgInnovatiePlatform (ZIP) een advies geschreven. Verder moeten we ideeŽn uitwerken, zodat we met minder menskracht toch goede zorg kunnen geven. We kunnen patiŽnten bijvoorbeeld leren om problemen zelf op te lossen in plaats van naar de hulpverlener te komen. En we moeten proberen de zorg vanuit het arbeidsintensieve ziekenhuis naar de minder arbeidsintensieve eerste lijn te krijgen. ICT kan ons daarbij helpen."

"Het ZIP maakt gebruik van de financiŽle instrumenten van de Maatschappelijke Innovatie Agenda Gezondheid: van eenvoudige vouchers - tegoedbonnen waarmee innovators een plan kunnen uitwerken - tot aan calls voor opschaling van kleinschalige innovaties die hun nut al hebben bewezen, zoals PAL4. Vergeet niet: de zorgmarkt is ingewikkeld. Er is veel wet- en regelgeving. Daardoor kunnen ondernemers afhaken. Gelukkig kunnen markt- en zorgpartijen elkaar steeds beter vinden. Innovaties worden dicht bij de zorg ontwikkeld."

"Je ziet verschillende soorten innovaties. Inhoudelijke en technische oplossingen liggen vaak in elkaars verlengde. Behandelingen die nu routinematig in het ziekenhuis plaatsvinden kunnen straks met behulp van ICT dichter bij huis worden georganiseerd. Dan komt de specialist virtueel in de spreekkamer van de huisarts en kunnen we door betere afstemming misverstanden voorkomen."

"Er zijn kasten vol met mooie ideeŽn. Maar het is moeilijk die ideeŽn in iets groters om te zetten. Innovatie gaat om twee V's: visie en volhouden. Volhouden betekent: barriŤres doorbreken, anderen enthousiasmeren, water bij de wijn doen, investeren. Van een mooi idee werkelijk iets maken. Het ZIP probeert daarbij te helpen. Bijvoorbeeld met de website of met het ZIP Cafť, zodat innovators van elkaar leren en worden gestimuleerd samen te werken. Als dat gebeurt, kunnen we met innovaties heel wat bereiken."

Project:
Maatschappelijke Innovatie Agenda Gezondheid - ZorgInnovatiePlatform
Doel:
Innovatie in de zorg stimuleren en onder de aandacht brengen
Looptijd:
2008 - 2012
Samenwerkingspartners:
Individuele partijen en innovatienetwerken
Meer informatie:
www.zorginnovatieplatform.nl

PAL4: Een venster voor senioren op de buitenwereld

"Vanwege de vergrijzing komt er een gigantische zorgvraag op ons af. Er zullen te weinig handen zijn om die zorg te leveren", aldus Daan Dohmen, directeur van het bedrijf Focus Cura. Hij bedacht PAL4, dat zorg en begeleiding op afstand mogelijk maakt, in eerste instantie vanuit de thuiszorg.

"PAL4 staat voor Persoonlijke Assistent voor het Leven. De 4 staat voor de vier functies: Wijk & Wonen, met informatie over je eigen wijk, Gezondheid & Zorg, met preventieve zorgprogramma's, Winkelen & Ontspanning, met entertainment, en Familie & Deelnemers, een community."

"Samen met vier thuiszorginstellingen heb ik besloten een concept te ontwikkelen en ervoor te zorgen dat telediensten grootschalig beschikbaar komen voor senioren, gehandicapten en chronisch zieken. Niet de techniek zelf staat daarbij centraal, maar de content die de techniek biedt voor de verpleegkundigen, de medici en de senioren die PAL4 gebruiken."

Opschaling

"We realiseerden ons dat grootschalige aanpak betekent dat je moet investeren. In content. In redactie. Als je dat in je eentje doet, wordt het te duur. We hebben dan ook bewust de krachten gebundeld. Inmiddels hebben zich zo'n 35 partijen bij PAL4 aangesloten: thuiszorginstellingen, woningcorporaties, huisartsen en ziekenhuizen, die alle de PAL4-infrastructuur gebruiken om zorg te leveren. Bijvoorbeeld aan patiŽnten met diabetes, de longziekte COPD of hartfalen, die nu minder vaak naar het ziekenhuis hoeven te komen, maar thuis kunnen worden begeleid. Een extra voordeel is dat je op deze manier preventief kunt ingrijpen en voorlichten. Ook voor reguliere ouderenzorg en specifieke groepen, zoals mensen met (lichte) dementie zijn programma's en videobegeleiding van diverse zorgverleners beschikbaar."

"Om ons initiatief grootschalig te maken hebben we gebruik gemaakt van de call voor opschaling van het ZorgInnovatiePlatform. Met deze subsidie kunnen we de gebruikersgroep op korte termijn opschalen van 750 naar circa 35.000 deelnemers, tot meer dan 100.000 gebruikers in de komende vijf jaar."

Maatschappelijke relevantie

"Mensen worden ouder. Ze lijden aan ziektes waar men nog lange tijd mee kan leven. Daardoor groeit de zorgvraag. Er zijn nu onvoldoende handen om die zorg te leveren. De zorgkosten zullen de pan uit rijzen, met name in de thuiszorg en de zorg voor ouderen. Een andere maatschappelijke component die indirect de zorg raakt, is eenzaamheid onder veel senioren. Wat te doen? We moeten sociale contacten tussen senioren, zelfredzaamheid en mantelzorg stimuleren. En we moeten bewerkstelligen dat een patiŽnt niet direct naar het ziekenhuis hoeft te gaan, maar ook terecht kan in de eerste lijn en bij lotgenoten."

"Ik denk dat technologie een grote rol kan spelen in de zorg, zodat mensen zo lang mogelijk hun eigen leven kunnen blijven leiden. Probleem is dat veel technologie te ingewikkeld is of te duur. PAL4 neemt bestaande infrastructuur als basis, bijvoorbeeld de eigen PC en internetverbinding. Mensen die dat niet hebben kunnen via een speciaal aanraakscherm of de televisie gebruikmaken van alle functies van PAL4. Die functies zijn simpel en interactief. Je hebt videocontact alsof je bij elkaar in de kamer zit. Met andere PAL4-deelnemers in de wijk of met familie. Of met de huisarts of de thuiszorg, die op afstand controles kunnen doen, waardoor de wachtkamers niet meer overvol zitten. In al die functies gaat PAL4 ver. Zo ontwikkelen we specifieke programma's voor specifieke aandoeningen."

Uniek

"Zoals gezegd redeneert PAL4 niet vanuit de techniek, maar vanuit de functionaliteit. Dat maakt het concept uniek. We stellen niet alleen een kastje beschikbaar, maar hebben bijvoorbeeld ook een serviceloket waar we virtuele activiteiten organiseren, zoals een koffie-uurtje, een bingomiddag of een cursus kunstgeschiedenis. Zo'n activiteit is belangrijk. Zaten senioren vroeger vooral in verzorgingshuizen waar activiteitenbegeleiders hen zo nu en dan van hun kamers haalden, nu blijven de mensen langer in hun eigen huis wonen. Met het risico dat ze vereenzamen."

"Men reageert enthousiast op dit soort ontwikkelingen. Niet alleen de thuiszorginstellingen, ook de cliŽnten zelf. We merken wel dat de mensen moeten wennen aan de nieuwe zorgvorm. Maar als ze eenmaal alle mogelijkheden hebben ontdekt, zijn ze erg enthousiast. Dat betekent dat we de komende tijd moeten werken aan bewustwording."

Zelfmanagement

"Mensen zullen meer gaan doen om hun eigen gezondheid op peil te houden. Ik verwacht dat het over tien jaar heel normaal is dat je niet meer voor elk wissewasje naar de dokter gaat. Maar dat je eerst via je coach op afstand gaat kijken wat er aan de hand is en wat je er zelf aan kunt doen. En dat mensen die een chronische aandoening krijgen zelf keuzes maken en met programma's gaan werken, waarmee ze leren omgaan met zo'n ziekte. Ik noem het zelfmanagement. Ook hoop ik dat er communities ontstaan waarin senioren gelijkgestemden vinden. Tegen die tijd wordt ouderdom wellicht niet meer alleen geassocieerd met 'zwak, ziek en misselijk', maar ook met de dingen die het leven leuk maken. Met een concept als PAL4 kunnen we dat bewerkstelligen."


web: qabana