NOI Projectenboek Bladeren door het NOI Projectenboek?

Willem Bastein, Business Unit Manager Duurzame Woningprojecten, Itho

Blijvend monitoren van energieprestaties

Vijf marktpartijen in de bouw werken samen bij het installeren en monitoren van energiebesparende toepassingen in woningen. Met deze procesinnovatie kan de energieprestatie van een woning worden gehandhaafd.

"Met vijf partijen hebben we geen product-, maar een procesinnovatie gerealiseerd. We hebben met elkaar afgesproken om energiebesparende toepassingen in woningen zoals warmtepompen en warmte- en koudeopslag permanent te monitoren. Zo wordt de energieprestatie van woningen door de tijd gecontroleerd en is het mogelijk deze energieprestaties te handhaven. Dit is absoluut een doorbraak, zeker omdat geen van de partijen hier een direct belang bij heeft."

"De normen voor de energieprestaties van woningen worden steeds verder aangescherpt. Woningeigenaren zijn bij verkoop verplicht het energielabel te vermelden, maar het speelt nog geen rol in de prijs."

"De energieprestaties van woningen worden steeds beter. Dat komt door innovaties in isolatie, ventilatie, koeling en verwarming. Zelfs kan de energieprestatie daardoor hoger uitkomen dan in het bouwbesluit is vastgelegd."
"Er is echter een keerzijde en daar gaat deze doorbraak over. Energiebesparende maatregelen kosten projectontwikkelaars vaak extra geld, maar leveren geen extra inkomsten op. De bewoner geniet het voordeel, niet de projectontwikkelaar of de verhuurder. Daarom hebben de samenwerkende partijen een deel van de meerinvesteringen in energiebesparende maatregelen vertaald naar een huur voor de eigenaar van de woningen. De eigenaar huurt de installatie en verdient dit terug door lagere energiekosten tijdens het gebruik."

"Cruciaal punt is echter hoe de energieprestatie, die bij de bouw wordt vastgesteld, gedurende de bewoning kan worden gehandhaafd. De markt introduceert knappe producten, maar die moeten bij de bouw wel optimaal worden toegepast. Alleen dan kan de beoogde energieprestatie op papier ťn in de praktijk worden bereikt. En omdat we de energiebesparende toepassingen voortdurend monitoren en waar nodig aanpassen, verdient de eigenaar de kosten van de installatie terug. Dit gebeurt nu bij 500 woningen in twee projecten."

Project:
Maatschappelijke Innovatie Agenda Energie - Unieke Kansen Programma 'Verduurzaming Warmte en Koude'
Doel:
Duurzame handhaving van de energieprestatie van woningen door permanente monitoring
Looptijd:
tot 1 december 2011/dd>
Samenwerkingspartners:
Ballast Nedam, Dura Vermeer, Honeywell, Itho en Vendu
Meer informatie:
Willem Bastein (w.bastein@itho.nl)

De Som der Werelden

Coast, Metropole, City, Village: het begin 2010 opgeleverde complex De Vier Werelden omvat vier verschillende typen appartementen met elk hun eigen specifieke karakteristieken. Het ontwerp is intelligent, de architectuur gedurfd en de bouw is in zeer hoge mate duurzaam. "We wilden een gebouw met een EnergieprestatiecoŽfficient (EPC) die zijn tijd ver vooruit zou zijn."

Duurzame Delen

De Vier Werelden, een complex van 253 appartementen aan de oever van de Oude Maas bij Spijkenisse, is een knap staaltje duurzame appartementsbouw. Het bewaken van de energieprestatie op de lange termijn is mede vanuit het Unieke Kansen Project Verduurzaming Warmte en Koude gefinancierd. Het novum zit 'm niet per se in de losse componenten, al mogen die er zijn. Op 130 meter onder de grond halen warmte-koude opslaginstallaties warmte uit de grond voor de winter en koelte voor de zomer. Van onder tot boven is het gebouw optimaal geÔsoleerd. Warme lucht die het complex verlaat, wordt in een warmte-terugwinningsinstallatie gebruikt om binnenkomende lucht te verwarmen. En elk appartement heeft zijn eigen warmtepomp voor de individuele verwarming en warmwatervoorziening.

Die slimme componenten maken dat het gebouw zich 'als een jas' om zijn bewoners vlijt, vertelt ingenieur Stefan Zeegers, Algemeen Bedrijfsleider van Dura Vermeer. Maar het gŠŠt niet om die afzonderlijke technologieŽn.

De Som der Delen

Het novum in De Vier Werelden is juist de combinatie van technologieŽn. Ofwel, het collectieve rendement dat daarmee in de loop der tijd behaald wordt. Zeegers: "Ver vůůr de bouw van dit complex zijn we met alle partners uitgebreid in conclaaf gegaan. Door verregaande samenwerking en de optimale combinatie van duurzame systemen en materialen wilden we een prestatie in duurzame stapelbouw neerzetten. We wilden een gebouw met een Energie prestatiecoŽfficient (EPC) die zijn tijd ver vooruit zou zijn - ons streven was 0,51, we zitten nu zelfs op 0,49 tegenover een overheidsrichtlijn van 0,8 - en daarna wilden we het gebouw zodanig monitoren dat we kunnen zien hoe die EPC zich in de praktijk ontwikkelt in de loop der jaren."

Noviteiten in de bouwwereld

Daarmee stipt Zeegers meteen de twee speerpunten van het project aan. In de eerste plaats de sterke nadruk op de som der delen in een gestapeld woonobject; in de tweede plaats de nadruk op meetbaarheid in de tijd. Voor het consortium is het project dus naast een prestigeproject ook een praktijkstudie, waarin de afzonderlijke partners ieder hun deel investeren.

Energieprestatie van appartementen

De EPC bestaat natuurlijk al geruime tijd, vertelt Zeegers. "Maar we hebben op dit moment vooral ervaring met de EPC in grondgebonden woningbouw. Rijtjeshuizen, villa's; alles behalve appartementencomplexen dus. In de gestapelde bouw is de EPC minder gemakkelijk scherp te stellen. Een appartement heeft overal om zich heen bijvoorbeeld andere appartementen met warmtehuishoudingen die elkaar beÔnvloeden.

Energieprestatie in de tijd

Bovendien wordt de EPC op dit moment vastgesteld aan het begin van de woonduur, aldus Zeegers. "Hoe de energieprestatie zich ontwikkelt in de tijd, hoe die verbetert of verslechtert door aanpassingen aan de woning, en vooral hoe de energieprestaties zich in de praktijk verhouden tot de verwachtingen, dŠt is waar we tijdens de bouw en de exploitatie van De Vier Werelden meer over willen leren."

Monitoring

De monitoring van het gebouw gebeurt door Vendu, een dochteronderneming van Itho. Zij zullen de komende 25 jaar met de bewoners in gesprek blijven over hun energieprestaties, de omgang met de apparatuur en installaties en het leefklimaat in het gebouw. Sinds maart 2010 zijn nagenoeg alle woningen vergeven en hebben alle bewoners hun intrek genomen. De afgelopen strenge winter genereerde natuurlijk al een schat aan data over het functioneren van de diverse installaties en apparatuur. Het gebouw begint te leven, op de wijze waar het in blauwdruk voor ontworpen is. Daar is Zeegers behoorlijk trots op, zegt hij zelf.

Wennen

"We hebben veel moeite gedaan om het voor bewoners echt een plezier te maken hier te wonen. Het is voor mensen wel wennen; je moet bijvoorbeeld af van het idee dat je je verwarming laag zet als je van huis gaat. Zelfs als je twee weken met vakantie gaat, zet je hier je verwarming niet uit; het gebouw na afkoeling weer opwarmen kost veel meer energie dan de temperatuur constant houden. Dat soort zaken vergt een omslag. Ook de grote hoeveelheid nieuwe apparatuur in de appartementen is wennen. Gelukkig zijn lelijke radiatoren verleden tijd. Ze zijn vervangen door de meer discrete vloerverwarming en vloerkoeling."

Genieten

Per saldo is men tevreden, sluit Zeegers af. "De bewoners genieten van de sociale faciliteiten, zoals het 'achterdek' met zijn tennisbaan en picknickpark, van de grote vensters en van het vele groen. Wij als Dura Vermeer hebben genoten van het project en we winnen nu, en in de toekomst, een schat aan informatie waarmee we duurzame en energieneutrale bouw nog weer beter zullen beheersen. Ik denk dat dit voor alle leden van het consortium geldt."


web: qabana